Agnieszka Jaskulska
Dziś trudno sobie wyobrazić, jak ponad 150 lat temu wyglądał teren wokół młyna hrabiego Józefa Zamoyskiego w Kołbieli. W XIX wieku znajdował się tu jeden z największych w okolicy zespołów pałacowo-folwarcznych.
Nowoczesny folwark
Historia tego miejsca sięga XIX wieku. W 1866 roku majątek w Starej Wsi przejął hrabia Józef Zamoyski, który rozbudował gospodarstwo i wprowadzał nowoczesne jak na tamte czasy rozwiązania. W 1872 roku wybudowano tam murowany młyn, w którym produkowano mąkę i kaszę. Początkowo młyn miał napęd parowy, a później mechaniczny. Jak opowiadał jego obecny właściciel, Alexander Sirotin, według relacji mieszkańców w młynie wytwarzano również prąd, który zasilał Kołbiel.
Na terenie folwarku mieściły się również inne zakłady, m.in. olejarnia, krochmalnia, farbiarnia i tartak, a także łaźnia dla mieszkańców. Większość tych obiektów nie przetrwała do dziś. Najdłużej istniał tartak, który spłonął w latach 50. XX wieku.
Kto uratował młyn?
Sam młyn przetrwał do dziś. W jego wnętrzu nadal znajdują się dawne maszyny i część oryginalnego wyposażenia. Produkcję zakończono pod koniec lat 90. XX wieku. Przez kolejne lata budynek niszczał. W grudniu 2021 roku kupił go Alexander Sirotin, miłośnik zabytkowej architektury, który postanowił uratować młyn przed dalszą degradacją. Jedną z pierwszych prac była wymiana dachu, aby zabezpieczyć zabytkowe wnętrza.
Nowy właściciel zaczął także udostępniać młyn zwiedzającym. Po raz pierwszy można było go obejrzeć podczas Europejskich Dni Dziedzictwa we wrześniu 2022 roku. W październiku 2023 roku budynek został wpisany do rejestru zabytków.
Przygotowania do badań
Wkrótce na terenie dawnego folwarku przy młynie hrabiego Zamoyskiego archeolodzy będą szukać śladów przeszłości. Prace odbędą się za zgodą Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Wezmą w nich udział specjaliści ze Stowarzyszenia Historyczno-Poszukiwawczego „Nadwiślańskie Urzecze”.
Jak mieszkańcy mogą pomóc?
Zanim jednak rozpoczną się badania, trzeba usunąć śmieci, gałęzie i uporządkować teren. Organizatorzy liczą na pomoc mieszkańców, którzy nie boją się zakasać rękawów i zabrać do pracy. – Chodzi o bezpieczne przygotowanie przestrzeni tak, by niczego nie uszkodzić i ułatwić późniejsze działania specjalistom – podkreślają przedstawiciele Stowarzyszenia Historyczno-Poszukiwawczego „Nadwiślańskie Urzecze”. – Wszystkie prace przygotowawcze będą prowadzone pod nadzorem osób, które znają teren i wiedzą, jak chronić zabytki, aby podczas porządków niczego nie uszkodzić – zapewnia stowarzyszenie.
Akcja porządkowa odbędzie się w sobotę, 24 października, o godz. 10.00 przy młynie przy ul. 1 Maja 9 w Kołbieli. Uczestnicy powinni zabrać ze sobą rękawice robocze, a jeśli mają taką możliwość, również grabie, sekatory lub inne narzędzia ogrodnicze. Warto mieć również wodę i coś do jedzenia.
Więcej pod adresem: [email protected]
Napisz komentarz
Komentarze