Agnieszka Jaskulska
Otwock słynie z drewnianych willi w stylu świdermajer. Wiele z nich pamięta czasy, gdy miasto było popularnym uzdrowiskiem. Niektóre mają też wyjątkową historię, związaną z ludźmi, którzy zapisali się w dziejach Polski. Jednym z takich miejsc jest ponadstuletni drewniany budynek przy ul. Kopernika 8, w którym dzieciństwo spędziła Irena Sendlerowa, bohaterka II wojny światowej i Sprawiedliwa wśród Narodów Świata. Wraz ze współpracownikami uratowała przed śmiercią około 2,5 tys. żydowskich dzieci. Teraz zabytkowa nieruchomość została wystawiona na sprzedaż.
Co działo się tu po wojnie?
Choć budynek przy ul. Kopernika 8 powstał jako sanatorium, po II wojnie światowej zmienił przeznaczenie. Dawny zakład leczniczy przekształcono w dom mieszkalny, który przez lata remontowano i przebudowywano. W 2015 roku samorząd Województwa Mazowieckiego, do którego należy nieruchomość, sfinansował prace, dzięki którym budynek uzyskał osobne podłączenie do sieci wodociągowej. Do 2025 roku w budynku mieszkali lokatorzy komunalni. Od tego czasu dom stoi pusty.
Decyzja konserwatora
Jak już informowaliśmy na łamach „Przeglądu”, w kwietniu 2025 roku Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków wpisał dawny budynek sanatoryjny do rejestru zabytków. Kilka miesięcy później, w sierpniu 2025 roku, w jego sąsiedztwie rozpoczęła się budowa osiedla Park Chopina. Przy ul. Chopina 9 trwa budowa trzech budynków wielorodzinnych z łącznie 30 mieszkaniami i garażami podziemnymi. W maju 2026 roku, gdy budowa była już w toku, konserwator wszczął postępowanie w sprawie objęcia ochroną całego historycznego zespołu dawnego sanatorium, w tym budynków przy ul. Kopernika 8 i Kościuszki 21.
Zabytkowy dom na sprzedaż. Za ile?
Teraz samorząd Województwa Mazowieckiego wystawił zabytkową nieruchomość przy ul. Kopernika 8 na sprzedaż. Decyzję w tej sprawie zarząd województwa podjął w lutym br. Niedawno opublikowano ogłoszenie o pierwszym przetargu. Cena wywoławcza wynosi ponad 2,1 mln zł. Na sprzedaż wystawiono działkę o powierzchni 1732 m² wraz z zabytkowym świdermajerem. Posesja jest ogrodzona i zadrzewiona. Przetarg odbędzie się 9 grudnia o godz. 11.00 w siedzibie Urzędu Marszałkowskiego Województwa Mazowieckiego. Osoby zainteresowane zakupem muszą do 2 grudnia wpłacić wadium w wysokości 214 400 zł oraz zgłosić udział w przetargu. Wcześniej (na początku listopada) będzie można obejrzeć nieruchomość.
Co będzie musiał zrobić nowy właściciel?
Sprzedaż zabytkowego domu nie oznacza, że przyszły właściciel będzie mógł dowolnie go przebudować. Budynek jest wpisany do rejestru zabytków i podlega ochronie konserwatorskiej.
Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków wyraził zgodę na sprzedaż nieruchomości, ale określił obowiązki przyszłego nabywcy. W ciągu sześciu miesięcy od podpisania umowy nowy właściciel będzie musiał zabezpieczyć dom przed dalszym niszczeniem. Chodzi przede wszystkim o naprawę dachu, zapewnienie prawidłowego odprowadzania deszczówki, uzupełnienie ubytków w drewnianym szalunku oraz zabezpieczenie werandy. Obowiązki te zostaną zapisane w umowie sprzedaży.
Ponadto nowy właściciel będzie musiał uzyskać zgodę konserwatora na wszelkie prace przy budynku, które zgodnie z przepisami wymagają takiego pozwolenia.
Czy zwycięzca przetargu na pewno kupi dom?
W dokumentacji przetargowej znalazł się jeszcze jeden ważny zapis. Skarbowi Państwa przysługuje prawo pierwokupu nieruchomości. Wynika to ze szczególnej wartości historycznej, naukowej i kulturalnej budynku. Dodatkowo działka jest objęta uproszczonym planem urządzenia lasu, co również daje Skarbowi Państwa, reprezentowanemu przez Lasy Państwowe, prawo pierwokupu. Oznacza to, że nawet jeśli ktoś wygra grudniowy przetarg, Skarb Państwa może skorzystać z przysługującego mu prawa i kupić nieruchomość zamiast zwycięzcy licytacji.
Co łączyło rodzinę Sendlerowej z Otwockiem?
Budynek wybudowano około 1905 roku. Początkowo mieściło się w nim Sanatorium M. Chmielewskiej, które zapewniało pacjentom komfortowe pokoje, całoroczną opiekę lekarską i nowoczesne jak na tamte czasy wyposażenie. Obiekt miał m.in. kanalizację, instalację elektryczną i telefon.
W 1906 roku właścicielem sanatorium został Franciszek Wiśniewski. Po 1911 roku nieruchomość kupili Maria i Jan Karbowscy, którzy potem przekazali ją doktorowi Stanisławowi Krzyżanowskiemu, ojcu Ireny Sendlerowej.
Krzyżanowski przeprowadził się z rodziną do Otwocka na początku XX wieku. Był lekarzem i specjalizował się w leczeniu chorób płuc. Prowadził sanatorium, a także pomagał ubogim mieszkańcom, w tym otwockim Żydom, których leczył bezpłatnie.
W 1917 roku lekarz zmarł na tyfus, którym zaraził się podczas leczenia chorych. Jego żona Janina wraz z córką Ireną mieszkały w Otwocku do 1920 roku. W tym samym roku sanatorium zamknięto, a nieruchomość kupił od małżeństwa Karbowskich magistrat Warszawy. W dawnym zakładzie leczniczym powstał Dom Wychowawczy dla Sierot im. ks. Baudouina. Po II wojnie światowej budynek przeznaczono na mieszkania.
Napisz komentarz
Komentarze