Agnieszka Jaskulska
W ostatnich dniach w mediach społecznościowych, głównie na lokalnych grupach facebookowych, zaczęły masowo pojawiać się niemal identyczne wpisy informujące o rzekomym starcie nowej inicjatywy pod nazwą „Służba Sąsiedzka”. Posty publikowane są w różnych miastach, m.in. w Otwocku, Piasecznie, Dzierżoniowie, Luboniu, a także na Śląsku. Mamy do czynienia ze zorganizowaną akcją dezinformacyjną lub prowokacją.
„Nowy projekt”
Treść wpisów różni się jedynie nazwą miasta. Schemat jest niemal identyczny: autorzy informują, że „w ciągu pierwszych 24 godzin do inicjatywy dołączyły dwie osoby”, zapowiadają „patrole popołudniami i w weekendy” oraz publikowanie „raportów dwa razy w tygodniu”. Jak czytamy w jednym z postów: „Naszym celem jest systematyczne dokumentowanie przypadków łamania przepisów, szczególnie w zakresie nieprawidłowego parkowania, palenia śmieciami w piecu, picia alkoholu gdziekolwiek, wypróżniania psów nielegalnie, palenia marih*any itd.” Autorzy deklarują także dokumentowanie wykroczeń i powołują się na „zgłoszenia mieszkańców z forów i grup społecznościowych”. Problem w tym, że nie istnieje żadna oficjalna organizacja, stowarzyszenie ani inicjatywa obywatelska działająca pod tą nazwą, a żadne samorządy nie potwierdzają współpracy z takim podmiotem.
Ten sam tekst – różne miasta
Co szczególnie niepokojące, identyczne posty pojawiają się jednocześnie w wielu, często odległych od siebie miastach. W Dzierżoniowie autorzy wskazują nawet konkretne ulice i osiedla, co dodatkowo potęguje wrażenie autentyczności. Jednak również tam nie ma żadnych oficjalnych informacji o istnieniu „Służby Sąsiedzkiej”. Na jednej z grup w Luboniu użytkownik skomentował sprawę dosadnie: „Rusza SS LUBOŃ (Służba Sąsiedzka), czyli grupa niewykwalifikowanych donosicieli. Jak piszą, będą ‘dokumentować’ nieprawidłowe parkowanie, picie alkoholu GDZIEKOLWIEK, palenie gandzi i inne zagrożenia. Będą robić ‘raporty’, nazywają to inicjatywą i szukają kolejnych chętnych do tego procederu”.
Burza komentarzy i skojarzenia z ORMO
Wpisy wywołują silne emocje. W komentarzach mieszkańcy nie kryją oburzenia, strachu i ironii. Pojawiają się porównania do minionych, ponurych czasów. – Czasy ORMO już dawno się skończyły, chyba że o czymś nie wiem – napisał Adam. Inni zwracają uwagę na brak podstaw prawnych: – Żyjemy w wolnym kraju. Wasze działania są bezprawne. Radziłbym się zastanowić, bo zaraz będziemy czytać, jak na was napadają ludzie” – ostrzega Be Ka z Otwocka. Nie brakuje też głosów krytykujących ideę donosicielstwa jako taką:
– Czyli konfidenci na etacie – komentuje Tomek.
– Teraz jeden drugiego będzie podp…lał – dodaje Daniel.
Są również osoby, które wskazują, że prawdziwa pomoc sąsiedzka powinna wyglądać zupełnie inaczej: – A może zrobić grupę wsparcia – komu pomóc, kto nie ma jak zrobić zakupów? Pomagajmy sobie, dobro zawsze wraca – napisała Ania.
Kto i po co to publikuje?
Na ten moment nie wiadomo, kto stoi za publikacją tych treści. Profile publikujące posty często są świeże, anonimowe lub działają w wielu grupach jednocześnie. Brakuje danych kontaktowych, regulaminów, informacji o formie prawnej czy odpowiedzialności za „raporty”.
Eksperci od dezinformacji zwracają uwagę, że takie wpisy mogą:
- prowokować konflikty między mieszkańcami,
- wywoływać strach i nieufność,
- testować reakcje społeczne,
- lub zwyczajnie być formą internetowego trollingu.
Apel do mieszkańców
Warto zachować ostrożność i nie udostępniać bezrefleksyjnie podobnych treści. Egzekwowanie prawa w Polsce należy do uprawnionych służb: policji, straży miejskiej czy inspekcji, a nie anonimowych „patroli sąsiedzkich”. Jeśli podobny post pojawi się na grupie w Twoim mieście, warto: sprawdzić źródło, zgłosić wpis administratorom, zachować zdrowy dystans i nie podsycać emocji.
Napisz komentarz
Komentarze