Przez dekady strzegła lasów przed pożarami. Teraz w Celestynowie szykują coś większego

Przez niemal cztery dekady górowała nad okolicznymi lasami. Stalowa wieża przy siedzibie Nadleśnictwa Celestynów nie służyła jednak do podziwiania widoków. Dzięki kamerze zamontowanej na jej szczycie leśnicy mogli obserwować rozległe kompleksy leśne i wykrywać pierwsze oznaki pożarów nawet z odległości 20 km. 

Stara wieża znika po prawie 40 latach 

Teraz kawałek po kawałku demontowana jest stalowa wieża przeciwpożarowa, która została tam ustawiona w 1987 roku. Konstrukcja miała około 36 metrów wysokości i składała się z trzech zwężających się ku górze segmentów. 

W latach 80. zaczęto rozbudowywać sieć wież obserwacyjnych/przeciwpożarowych, które pomagały leśnikom szybciej wykrywać pożary lasów. – Wcześniej wykorzystywano do tego przede wszystkim drewniane wieże – mówi nam Róża Brytan, kierownik Zespołu Edukacji Leśnej w Nadleśnictwie Celestynów. Leśnicy coraz lepiej zdawali sobie sprawę, jak wielkie straty może spowodować ogień. Wystarczy wspomnieć ogromny pożar z 1982 roku w Nadleśnictwie Lubsko, gdzie spłonęło aż 1161 hektarów lasu. – Do sierpnia 1992 roku był to największy pożar lasów gospodarczych odnotowany w Polsce po II wojnie światowej, nie licząc pożarów, które wybuchły bezpośrednio po zakończeniu wojny oraz na poligonach wojskowych – wyjaśnia Róża Brytan. Po katastrofalnym pożarze w Nadleśnictwie Lubsko rozpoczęto na szczeblu krajowym rozmowy o tym, jak skuteczniej chronić lasy przed ogniem. 

Jak wysoka będzie nowa?

W miejscu starej konstrukcji zostanie ustawiona nowa, stalowa wieża, która będzie o ponad 9 metrów wyższa od poprzedniej. – Nowa wieża będzie miała 44,8 metra wysokości – mówi Róża Brytan. I tłumaczy, że zmieni się również jej kształt. Dotychczasowa wieża miała kwadratową podstawę, natomiast nowa będzie miała przekrój trójkąta równobocznego. – U podstawy każdy bok będzie miał 4,5 metra długości. Konstrukcja będzie stopniowo zwężać się ku górze, aż do wysokości 36,6 metra – wyjaśnia Róża Brytan. Powyżej tego poziomu jej szerokość będzie stała, a długość boku wyniesie 1,8 metra.

Kiedy pojawi się na swoim miejscu? 

– Konstrukcja nowej wieży jest już skręcona i czeka na montaż, który nastąpi w grudniu. Czekamy miesiąc na wyschnięcie fundamentów. Zgodnie z harmonogramem prac, wieża ma być ukończona do końca grudnia 2026 roku – zdradza nam Róża Brytan.

Co zmieni się w monitoringu? 

Mimo wymiany wieży system monitoringu będzie taki sam. – Na nowej konstrukcji zostanie zamontowana kamera, która dotychczas służyła do obserwacji lasów. Ze względu na większą wysokość wieży konieczna będzie jedynie wymiana okablowania – wyjaśnia Brytan z Nadleśnictwa Celestynów. – Kamera zacznie pracę przed sezonem bezpośredniej ochrony przeciwpożarowej lasów, który rozpocznie się na początku marca 2027 roku – wyjaśnia Róża Brytan. 

Wyższa wieża pozwoli zobaczyć więcej?

Choć nowa wieża będzie o ponad 9 metrów wyższa od poprzedniej, nie oznacza to, że leśnicy będą mogli obserwować większy obszar lasów. – Zasięg monitoringu zasadniczo się nie zmieni. W zależności od warunków pogodowych zasięg obserwacji może wynosić od 15 do 20 km. Większa wysokość wieży pozwoli natomiast poprawić przesyłanie danych między wieżami nadleśnictwa – wyjaśnia Róża Brytan.

Jak leśnicy wypatrują ognia?  

Nadleśnictwo Celestynów dysponuje dwiema wieżami obserwacyjnymi wyposażonymi w kamery. – Jedna znajduje się w leśnictwie Celestynów, druga w leśnictwie Zbójna Góra. Obraz z obu kamer trafia do Punktu Alarmowo-Dyspozycyjnego, gdzie leśnicy mogą obserwować wszystkie lasy nadleśnictwa i szybko wykrywać pierwsze oznaki pożaru – podkreśla Róża Brytan. – Dzięki temu możemy szybko zlokalizować pożar i dotrzeć na miejsce zdarzenia – dodaje. I tłumaczy, że Punkt Alarmowo-Dyspozycyjny ma stałą łączność radiową ze strażą pożarną, co ułatwia przekazywanie informacji o zagrożeniu. Róża Brytan podkreśla, że nadleśnictwo dysponuje również samochodem gaśniczym i sprzętem przeciwpożarowym. Ważnym elementem systemu jest także stacja meteorologiczna, która pomaga oceniać zagrożenie pożarowe.

Ile kosztowała wymiana wież? 

Rozbiórka starej i budowa nowej wieży będzie kosztować łącznie około 334 tys. zł. Część wydatków pokryją fundusze unijne. – Koszt rozbiórki to 60 tys. zł, które w całości pokrywa nadleśnictwo z własnych środków. Natomiast budowa nowej wieży, wraz z dokumentacją projektową i nadzorem inwestorskim, będzie kosztować 273,8 tys. zł – wyjaśnia Róża Brytan.

Na budowę nadleśnictwo otrzyma 199,7 tys. zł dofinansowania z programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko (FEnIKS) 2021–2027. Inwestycja jest częścią większego projektu, którego celem jest poprawa ochrony lasów przed pożarami i ograniczanie ich skutków.